Жорықтардағы, турлардағы және іс-шаралардағы қауіпсіздік

Жорықтар, турлар және табиғатқа шығу — сергіп, әдемі жерлерді көріп, жақсы ортада уақыт өткізудің тамаша тәсілі. Бірақ таулар, соқпақтар, ауа райы, жол және тіпті қала сыртындағы қарапайым серуеннің өзі әрқашан мұқият болуды талап етеді.

Бұл бет қатысушылар алдын ала мыналарды түсінуі үшін жасалған: қалай дайындалу керек, бағытта өзін қалай ұстау қажет, ұйымдастырушы не үшін жауап береді және қатысушының өзі не үшін жауапты.

Біз әрбір жорықтың, турдың немесе іс-шараның тыныш, қауіпсіз және артық тәуекелсіз өткенін қалаймыз.

Негізгі ереже

Жорыққа, турға немесе іс-шараға қатысу белсенді демалыстың ерекшеліктерін саналы түрде қабылдайтыныңызды білдіреді: физикалық жүктеме, ауа райының өзгеруі, тегіс емес соқпақтар, шаршау, уақыттың кешігуі және толық бақылауға келмейтін басқа да факторлар.

Тіпті жеңіл бағыттың өзі сақтықты талап етеді. Жорықтың тегін болуы оған дайындықсыз баруға болады дегенді білдірмейді.

Маңызды айырмашылық: тегін жорықтар мен ақылы турлар

Kudaidem платформасында әртүрлі форматтағы іс-шаралар жариялануы мүмкін: тегін жорықтар, ашық серуендер, коммерциялық турлар, авторлық сапарлар, қалалық іс-шаралар және басқа белсенділіктер.

Тегін жорықтар

Егер жорық тегін деп көрсетілсе, бұл әдетте достық немесе ашық қатысу форматын білдіреді. Мұндай жорықтарда кәсіби нұсқаушылар, гидтер, медициналық сүйемелдеу, сақтандыру, трансфер және толық ұйымдастыру қызметі болмауы мүмкін.

Қатысушы өзінің физикалық дайындығын, денсаулығын, жабдығын және бағытты өтуге дайындығын өзі бағалайды. Ұйымдастырушы бағытты көрсетіп, шамамен жоспарды түсіндіріп, топты жинай алады, бірақ кәсіби нұсқаушының, құтқарушының немесе жеке сүйемелдеушінің міндеттерін атқаруға міндетті емес.

Тегін жорықта ерекше мұқият болу қажет: аяқ астына қарау, ескертусіз артта қалмау, жалғыз кетпеу, өз күшіңізді асыра бағаламау және жеке қауіпсіздік үшін негізгі жауапкершілік қатысушының өзіне жүктелетінін алдын ала түсіну.

Ақылы турлар және ұйымдастырылған сапарлар

Ақылы турларда шарттар нақты бағдарламаға байланысты. Тур бетінде әдетте бағаға не кіретіні көрсетіледі: сүйемелдеу, көлік, тұру, тамақтану, экскурсиялар, кіру билеттері, сақтандыру немесе басқа қызметтер.

Өтінім бермес бұрын тур сипаттамасын мұқият оқыңыз: күрделілігі, ұзақтығы, бағыты, бағаға не кіретіні және кірмейтіні, бас тарту шарттары, қатысушыларға қойылатын талаптар және қажетті заттар тізімі.

Турда гид, сүйемелдеуші немесе нұсқаушының болуы ұйымдастыру деңгейін арттырады, бірақ қатысушының жеке жауапкершілігін жоймайды. Тауда және сапар кезінде топ ережелерін сақтау, қауіпсіздік мәселелері бойынша сүйемелдеушімен дауласпау және басқа адамдарға қауіп төндірмеу маңызды.

Жорыққа немесе турға жазылар алдында

Өтінім бермес бұрын іс-шара бетін мұқият зерттеңіз.

Мыналарға назар аударыңыз:

• жиналу күні мен уақыты;
• кездесу орны;
• бағыттың ұзақтығы;
• қашықтық;
• биіктік жинау;
• күрделілік деңгейі;
• шамамен қайту уақыты;
• қатысу форматы: тегін, ақылы немесе баға сұраныс бойынша;
• жасқа, денсаулыққа немесе физикалық дайындыққа байланысты шектеулер;
• өзіңізбен бірге алу керек заттар тізімі;
• ауа райы жағдайлары;
• көлік қарастырылған болса, оның ерекшеліктері.

Бағытты тек әдемі фотосуреттерге қарап таңдамаңыз. Нақты көрсеткіштерді бағалаңыз: қашықтық, биіктік жинау, күрделілік, соқпақ жамылғысы, маусым және ауа райы.

Физикалық дайындығыңызды бағалаңыз

Тіпті жаңадан бастаушыларға арналған бағыттың өзі адам ұзақ уақыт жаяу жүрмесе, дұрыс ұйықтамаса, тамақтанбаса, ауырып тұрса немесе қолайлы аяқкиімсіз келсе, шаршатуы мүмкін.

Қатысар алдында мыналарды шынайы бағалаңыз:

• бірнеше сағат қатарынан жүре аласыз ба;
• тыныс алу, жүрек, қан қысымы, буындар немесе арқаға байланысты мәселелеріңіз бар ма;
• ыстықты, суықты, желді және өрлеуді қалай көтересіз;
• сол бағытпен кері қайта аласыз ба;
• топтың қарқынымен жүруге дайынсыз ба.

Созылмалы ауруларыңыз, жақында алған жарақаттарыңыз, қатты шаршау немесе денсаулыққа қатысты күмәніңіз болса, алдын ала дәрігермен кеңесіп, ұйымдастырушыға маңызды шектеулер туралы хабарлаған дұрыс.

Өзіңізді нашар сезініп тұрсаңыз, жорыққа тек ерікке сүйеніп бармаған жөн. Тауда асығыстық пен өз күшін асыра бағалау қауіпті.

Жорыққа өзіңізбен бірге не алу керек

Заттар тізімі бағытқа, маусымға және ауа райына байланысты, бірақ негізгі жиынтық әрқашан болғаны дұрыс.

Аяқкиім

Табаны жақсы, ыңғайлы аяқкиім киіңіз. Ең қолайлысы — табаны жолды жақсы ұстайтын треккинг етіктері немесе кроссовкалар.

Тауға жаңа, киіліп үйренілмеген аяқкиіммен, қалалық кедамен, табаны тегіс аяқкиіммен, сандалмен немесе ауыр әрі ыңғайсыз аяқкиіммен бармаған жөн. Күлдіреуік, тайғанау және аяқтың ауыруы бүкіл жорықты қиындатуы мүмкін.

Киім

Ауа райына сай киініңіз, бірақ тауда жағдайдың тез өзгеруі мүмкін екенін ұмытпаңыз. Қалада жылы болса, бағыттың жоғары бөлігінде жел, салқын немесе жаңбыр болуы мүмкін.

Киімді бірнеше қабат етіп киген дұрыс:

• ауа райына сай негізгі қабат;
• жеңіл кофта немесе флис;
• желден қорғайтын күрте немесе жаңбырлық;
• күннен немесе суықтан қорғайтын бас киім;
• қажет болса, қосымша шұлық.

Қимылға кедергі келтіретін, тез суланатын және ұзақ кебетін киімнен аулақ болыңыз.

Су және тамақ

Жеткілікті су алыңыз. Қысқа жорыққа әдетте кемінде 1–1,5 литр қажет, бірақ ыстықта немесе ұзақ бағытта бұдан да көп су керек болуы мүмкін.

Сондай-ақ жеңіл ас алыңыз:

• жаңғақтар;
• батончиктер;
• кептірілген жемістер;
• бутерброд;
• жемістер;
• асқазаныңызға үйреншікті тағам.

Жолда міндетті түрде дүкен, дәмхана, бұлақ немесе су сатып алу мүмкіндігі болады деп есептемеңіз.

Күннен және ауа райынан қорғану

Салқын ауа райының өзінде тауда күн сәулесі белсенді болуы мүмкін.

Мыналарды алған пайдалы:

• күннен қорғайтын крем;
• көзілдірік;
• кепка, панама немесе бафф;
• жаңбырлық;
• салқын маусымда жеңіл қолғап;
• қоқыс пен дымқыл заттарға арналған пакет.

Жеке заттар

Мыналарды алуды ұсынамыз:

• зарядталған телефон;
• power bank;
• жеке куәлік немесе оның фотосы;
• қолма-қол ақша;
• жеке дәрілер;
• шағын пластырь;
• дымқыл майлықтар;
• антисептик;
• қараңғы түскенше кешігу қаупі болса, шағын қолшам.

Әр қатысушы жеке дәрілерін өзі алады. Ұйымдастырушы қатысушылардың нақты медициналық жағдайларына арналған дәрілерді алып жүруге міндетті емес.

Бағытта өзін қалай ұстау керек

Бағытта әдемі нүктеге жету ғана емес, қауіпсіз кері қайту да маңызды.

Топтың ортақ қарқынымен жүріңіз. Алға тым ұзап кетпеңіз және ескертусіз артта қалмаңыз. Тоқтау, аяқкиімді түзету, су ішу, суретке түсіру немесе бір жаққа шығу қажет болса, ұйымдастырушыға немесе жақын жүрген қатысушыларға айтыңыз.

Қажет болмаса, соқпақтан шықпаңыз. Қысқа жол тайғақ, опырылмалы, қалың өскен немесе қауіпті болуы мүмкін.

Жарларға, тік беткейлерге, тасты жиектерге, қатты ағындарға және тұрақсыз жерлерге жақындамаңыз. Бір кадр үшін тәуекелге барудың қажеті жоқ.

Аяқ астыңызға қараңыз. Жорықтағы жағымсыз жағдайлардың көпшілігі экстремалды жағдайлардан емес, қарапайым мұқиятсыздықтан болады: тастар, тамырлар, лай, мұз, дымқыл шөп, шұңқырлар және бұтақтар.

Басқа қатысушыларды итермеңіз, қауіпті учаскелерде қалжыңдамаңыз, тас лақтырмаңыз және қасыңыздағы адамдарды қорқытатын немесе жарақаттайтын жағдай жасамаңыз.

Егер жүру қиындаса

Өзіңізді нашар сезінсеңіз немесе жүру қиындаса, үндемей қалмаңыз.

Мына белгілер пайда болса, ұйымдастырушыға немесе жақын жүрген қатысушыларға бірден айтыңыз:

• қатты әлсіздік;
• бас айналу;
• жүрек айну;
• кеуде тұсының ауыруы;
• ентігу;
• тізе, табан немесе арқаның ауыруы;
• жағдайдың күрт нашарлауы;
• қатты қызып кету немесе тоңу белгілері;
• бағыттың бір бөлігінде үрей немесе қатты қорқыныш.

Жағдайды күрделі мәселеге жеткізгеннен гөрі ертерек тоқтаған дұрыс.

Бағытты жалғастыра алмайтыныңызды түсінсеңіз, топ немесе ұйымдастырушы жағдайға қарай шешім қабылдайды: үзіліс жасау, қарқынды баяулату, кері қайту, бағытты бөлу немесе көмек шақыру.

Таудағы ауа райы

Алматыдағы, тау бөктеріндегі және бағыттың жоғары бөлігіндегі ауа райы бір-бірінен қатты ерекшеленуі мүмкін. Болжам әрқашан дәл бола бермейді.

Жолға шығар алдында ауа райын тексеріңіз, бірақ оған толық сенбеңіз. Тауда жел, жаңбыр, тұман, ыстық, суық, қар немесе найзағай тез пайда болуы мүмкін.

Ауа райы қауіпті бола бастаса, бағыт өзгертілуі, қысқартылуы, басқа күнге ауыстырылуы немесе тоқтатылуы мүмкін. Бұл “жоспардың бұзылуы” емес, қалыпты қауіпсіздік шарасы.

Ұйымдастырушы ауа райына, қараңғылыққа, соқпақтың жағдайына немесе қатысушылардың хал-жағдайына байланысты кері қайтуды немесе бағытты өзгертуді ұсынса, бұл шешіммен дауласпаңыз.

Топтағы тәртіп

Жорық — жеке серуен емес, топпен қозғалу. Сіздің әрекеттеріңіз басқа қатысушыларға әсер етеді.

Маңызды:

• уақытында келу;
• кешігетін болсаңыз, алдын ала ескерту;
• ұйымдастыру хабарламаларын тыңдау;
• жалғыз кетпеу;
• бағытты өз бетінше өзгертпеу;
• топтың қарқынын құрметтеу;
• қауіпсіз болса, басқа қатысушыларға көмектесу;
• жанжал шығармау;
• басқалардың демалуына және бағыттан ләззат алуына кедергі келтірмеу.

Қатысушы агрессивті әрекет етсе, топқа кедергі келтірсе, қауіпсіздік ережелерін елемесе немесе басқа адамдарға қауіп төндірсе, ұйымдастырушы оның әрі қарай қатысуына рұқсат бермеуі мүмкін.

Алкоголь және қауіпті әрекет

Бағытқа алкогольдік немесе есірткілік мас күйде келуге болмайды. Сондай-ақ бағыт бойымен қозғалу кезінде алкоголь немесе басқа заттарды қолдануға тыйым салынады.

Таулар, жол, биіктік, ыстық, суық және физикалық жүктеме зейін мен қозғалыс үйлесімінің төмендеуімен үйлеспейді.

Қатысушының жағдайы өзіне немесе топқа қауіп төндіруі мүмкін болса, ұйымдастырушы оны жорыққа жібермеуі немесе қатысуды тоқтатуды сұрауы мүмкін.

Балалар мен жасөспірімдер

Балалар мен жасөспірімдердің қатысуы нақты бағытқа және іс-шара шарттарына байланысты.

Бала ата-анасымен немесе заңды өкілімен бірге барса, ересек адам оның қауіпсіздігіне, тәртібіне, киіміне, тамағына, суына және бағытқа дайындығына жауап береді.

Балаларға алға жүгіріп кетуге, жарларға жақындауға, тас лақтыруға, топтан алыстауға және бейтаныс өсімдіктерді, жануарларды немесе жәндіктерді ұстауға болмайтынын алдын ала түсіндіру қажет.

Күрделі бағыттарда балалардың қатысуына шектеу қойылуы мүмкін.

Үй жануарлары

Итпен немесе басқа жануармен қатысу мүмкіндігін алдын ала нақтылау қажет. Әр бағыт жануарларға қолайлы бола бермейді.

Ұйымдастырушы итпен келуге рұқсат берсе, иесі жануар үшін толық жауап береді: қарғыбау, су, жануардың қауіпсіздігі, адамдар мен басқа қатысушылардың жанындағы тәртібі.

Жануар топқа кедергі келтірмеуі, адамдарды қорқытпауы, басқа жануарларға шабуыл жасамауы және соқпақтың тар бөліктерінде қауіп тудырмауы тиіс.

Көлік және жол

Турда немесе іс-шарада көлік қарастырылса, қатысушылар отырғызу ережелерін сақтауы, кешікпеуі, жүргізушіге кедергі келтірмеуі және салонда қоқыс қалдырмауы керек.

Қатысушы кездесу орнына өз бетінше жетсе, уақытында келуге және кері қайту жолына өзі жауап береді.

Іс-шара сипаттамасында шамамен қайту уақыты көрсетілуі мүмкін, бірақ оған әрқашан кепілдік берілмейді. Уақыт ауа райына, топтың қарқынына, жолдағы кептеліске, жолдың жағдайына, қатысушылардың хал-жағдайына немесе басқа факторларға байланысты өзгеруі мүмкін.

Жорықтан немесе турдан кейін бірден маңызды кездесулерді уақыт қорынсыз жоспарламаңыз.

Табиғат және экология

Біз тауларға және әдемі жерлерге барамыз, сондықтан оларды таза қалдыру маңызды.

Өтініш:

• қоқыс қалдырмаңыз;
• қаптамаларды, бөтелкелерді, майлықтарды және тамақ қалдықтарын өзіңізбен алып кетіңіз;
• бұтақтарды сындырмаңыз;
• сирек кездесетін өсімдіктерді жұлмаңыз;
• қажетсіз шуламаңыз;
• жануарларды қорқытпаңыз;
• тыйым салынған немесе қауіпті жерде от жақпаңыз;
• бұлақтарды, жылғаларды және су айдындарын ластамаңыз.

Қарапайым ереже: біз кеткеннен кейін орын бұрынғыдай таза немесе одан да таза болып қалуы керек.

От жағу және өрт қауіпсіздігі

Табиғатта өрт қауіпсіздігін сақтау ерекше маңызды. Құрғақ маусымда кішкентай ұшқынның өзі үлкен өртке себеп болуы мүмкін.

Ұйымдастырушының рұқсатынсыз және нақты жерде от жағудың қауіпсіз әрі рұқсат етілгеніне көз жеткізбей от жақпаңыз.

Өртке себеп болуы мүмкін темекі тұқылдарын, сіріңкелерді, көмірді, әйнекті және басқа заттарды тастамаңыз.

От жағуға рұқсат етілсе, кетер алдында оны толық сөндіру қажет. “Сөнуге жақын” болып көрінсе де, бықсып жатқан көмірді қалдыруға болмайды.

Өрт қаупі жоғары кезең жарияланса немесе от жағуға тыйым салынса, от жағылмайды.

Фото және видео

Жорықтар мен турларда қатысушылар жиі фото және видео түсіреді. Бұл қалыпты жағдай, бірақ қауіпсіздік контенттен маңызды.

Қауіпті учаскелерде қозғалыс кезінде түсірмеңіз. Алдымен қауіпсіз жерде тоқтап, содан кейін телефонды немесе камераны алыңыз.

Кадр үшін шетке жақындамаңыз. Басқа қатысушылардан қауіпті сурет түсіруді сұрамаңыз. Тыйым салынған, қауіпті немесе адамдарға кедергі келтіретін жерде дрон ұшырмаңыз.

Ортақ фото немесе видеоға түскіңіз келмесе, ұйымдастырушыға алдын ала хабарлаңыз.

Егер артта қалсаңыз немесе адасып кетсеңіз

Топты көзден жоғалтсаңыз, үрейленбеңіз және “қысқа жолды” ретсіз іздеуге кіріспеңіз.

Қауіпсіз жерде тоқтап, ұйымдастырушыға қоңырау шалыңыз немесе чат болса, хабарлама жазыңыз. Геолокацияңызды жіберіп, қай жерде тұрғаныңызды сипаттаңыз және нұсқауды күтіңіз.

Бағытқа сенімді болмасаңыз, бейтаныс соқпақпен әрі қарай кетпеңіз. Бұл сізді табуды қиындатады.

Ұйымдастырушының нөмірін алдын ала сақтап, жорық алдында телефонды зарядтаңыз.

Жарақат алған жағдайда не істеу керек

Сіз немесе басқа қатысушы жарақат алса, бұл туралы ұйымдастырушыға немесе топқа бірден хабарлаңыз.

Қатты ауырсынуға қарамастан қозғалысты бірден жалғастыруға тырыспаңыз. Бағыттағы шағын мәселе еленбесе, күрделенуі мүмкін.

Жағдайға байланысты топ тоқтауы, алғашқы көмек көрсетуі, бағытты өзгертуі, көмек шақыруы немесе кері қайтуды ұйымдастыруы мүмкін.

Әр қатысушы тауда көмектің бірден келмеуі мүмкін екенін түсінуі керек. Сондықтан тәуекелді алдын ала азайтқан дұрыс — қолайлы аяқкиім, жеткілікті су, дұрыс қарқын, мұқияттық және өз күшіңізді шынайы бағалау.

Қатысушының жауапкершілігі

Қатысушы мыналарға жауап береді:

• өз денсаулығы мен физикалық дайындығына;
• қолайлы бағытты таңдауға;
• дұрыс киім мен аяқкиімге;
• суға, тамаққа және жеке заттарға;
• топ ережелерін сақтауға;
• кездесу орнына уақытында келуге;
• маңызды шектеулер туралы ұйымдастырушыға шынайы ақпарат беруге;
• бағыттағы өз тәртібіне;
• жеке заттарына, телефонына, құжаттарына және ақшасына.

Бағытқа қатысты күмәніңіз болса, сұрақты жорық күні емес, өтінім берер алдында қойған дұрыс.

Ұйымдастырушының жауапкершілігі

Ұйымдастырушы бағытты, уақытты, күрделілікті, қатысу шарттарын және іс-шараның маңызды мәліметтерін алдын ала сипаттауға тырысады.

Ұйымдастырушы:

• бағытты өзгерте алады;
• бағытты қысқарта алады;
• іс-шараны басқа күнге ауыстыра алады;
• іс-шараны тоқтата алады;
• қатысушының жағдайы немесе жабдығы қауіп тудырса, оны қатысуға жібермеуі мүмкін;
• топты кері қайтару туралы шешім қабылдай алады;
• қауіпсіздік ережелері бұзылған жағдайда қатысудан бас тарта алады.

Мұндай шешімдер қатысушыларды шектеу үшін емес, топтың қауіпсіздігі үшін қабылданады.

Қай кезде бармаған дұрыс

Мына жағдайларда қатысудан бас тартқан немесе жорықты кейінге қалдырған дұрыс:

• ауырып қалсаңыз;
• дене қызуы, қатты әлсіздік немесе бас айналу болса;
• жақында жарақат алсаңыз;
• қолайлы аяқкиім болмаса;
• жеткілікті ұйықтамасаңыз;
• бағытты көтере алатыныңызға сенімді болмасаңыз;
• ауа райы қатты алаңдатса;
• топ ережелерін сақтауға дайын болмасаңыз;
• сусыз, тамақсыз және негізгі жабдықсыз келуді жоспарласаңыз.

Бір жорықты өткізіп алған дұрыс, жарақат алып немесе бүкіл топқа мәселе туғызғаннан.

Қалалық іс-шаралар ережелері

Іс-шара тауда емес, қалада, арнайы алаңда, мекемеде немесе қоғамдық кеңістікте өтсе де, қауіпсіздік маңызды.

Қатысушылар өткізу орнының ережелерін сақтауы, басқа адамдарға кедергі келтірмеуі, мүлікке ұқыпты қарауы, жанжал шығармауы және жеке заттарын бақылауы керек.

Өткізу орнында әкімшілік, күзет, кіру тәртібі немесе ішкі ережелер болса, қатысушы оларды сақтауға міндетті.

Басталар алдында: қысқа чек-лист

Жолға шығар алдында тексеріңіз:

• телефон зарядталған;
• ұйымдастырушының нөмірі сақталған;
• аяқкиім ыңғайлы;
• су алынған;
• жеңіл ас алынған;
• киім ауа райына сай;
• жаңбырлық немесе желден қорғайтын күрте бар;
• жеке дәрілер алынған;
• жиналу орны мен уақытын білесіз;
• бағыттың күрделілігін түсінесіз;
• жақындарыңыз қайда баратыныңызды және шамамен қашан қайтатыныңызды біледі.

Біздің ұстанымымыз

Kudaidem — көбірек серуендегісі, саяхаттағысы, жаңа жерлер ашқысы және жақсы ортада уақыт өткізгісі келетін адамдарға арналған жоба.

Бірақ қауіпсіздік әрқашан бағыттан, фотодан, шыңнан, уақыт көрсеткішінен және жоспарлардан маңызды.

Ең жақсы жорық — барлығы межелі жерге “қандай жағдай болса да” жеткен жорық емес, қатысушылар үйіне тыныш, жақсы әсермен және қайта баруға деген ниетпен оралған жорық.

Бағыттарға мұқият қарап, топты, табиғатты және өз мүмкіндіктеріңізді құрметтеңіз.

Пайдаланылған дереккөздер

• Қазақстан Республикасының өрт қауіпсіздігі қағидалары, ҚР ТЖМ №55 бұйрығы.