Медик шыңы

Алматыдағы Медик шыңы - Горельник сарқырамаларына қысқа серуендер жеткіліксіз болып, күрделірек бағыт іздейтін дайын туристерге арналған шың. Бір күнде үш шыңға көтерілуге болады: Часовая, Приборная және Медик. Жол орманды шатқал, ашық беткейлер және ұзын суайрық жота арқылы өтеді.

Медик шыңының биіктігі шамамен 3492 метр. Карталар мен туристік есептерде 3475-3485 метр аралығындағы көрсеткіштер кездеседі. Кейде 3578 метр деп те көрсетіледі, бірақ бұл мән жотадағы басқа нүктеге немесе спутниктік өлшеудің қателігіне қатысты болуы мүмкін.

Жазда жер құрғақ болған кезде көтерілу техникалық альпинизмге жатпайды. Негізгі қиындықтар - үлкен биіктік жинау, қозғалмалы тастар, жотадағы тұрақты көтерілу мен төмендеу және ұзақ түсу. Қар, көктайғақ немесе нашар көріну жағдайында бағыттың сипаты айтарлықтай өзгереді.

Медик шыңы қайда орналасқан?

Шың Горельник шатқалы мен Кіші Алматы өзенінің аңғарын бөліп тұрған Горельник сілемінде орналасқан. Бұл жотада Часовая, Приборная, Медик, Мынжылқы, Тұйықсу қақпасы және басқа биіктіктер бірінен кейін бірі орналасады.

Медиктің негізгі шыңы Приборнаядан оңтүстікке қарай орналасқан. Бір жағынан Титов көлдері бар Горельник шатқалы көрінеді. Екінші жағынан Шымбұлақ, Мынжылқыға апаратын жол, Тұйықсу альпинистік лагері және аттас мұздықтың биік таулы циркі ашылады.

Шыңға бұл атау 1960 жылдардың басында берілген. Ол альпинизммен айналысып, Кіші Алматы шатқалы жағынан шыңға көтерілген Алматы медицина институтының студенттерімен байланысты.

Медеу мұз айдынынан Медик шыңына дейін барып-қайту қашықтығы қанша?

Горельник шатқалы арқылы кері қайтқанда жалпы қашықтық шамамен 20-22 км болады. Приборная, жотаның шығыс тармағы және Тұйықсу альпинистік лагері арқылы түскенде жаяу қашықтық шамамен 22-24 км болады.

Кейбір сипаттамаларда 16 км деп көрсетіледі. Мұндай есеп көбіне Медеу мұз айдынынан емес, Горельник бұлағы немесе визит-орталығынан басталады. Медеуден жаяу жету екі бағытта тағы бірнеше шақырым қосады.

Қашықтық үш шыңның барлығына көтерілуге де байланысты. Приборная маңындағы ершікке шығып, бірден Медикке қарай жүрсеңіз, бағыт қысқарады. Часоваяға бару жотаның қосымша бөлігін өтіп, кейін оңтүстікке қайтуды талап етеді.

Жорықтың сипаттамалары

Қашықтығы шамамен 20 км болғанымен, жорық ауыр болып қалады. Жотада бірнеше рет биіктік жинап, қайта төмендеу керек. Сондықтан нақты жүктеме Медеу мен шың арасындағы қарапайым биіктік айырмасынан жоғары.

Горельник арқылы Медик шыңына баратын бағыт қандай?

Негізгі бағыт:

Медеу мұз айдыны - «Горельник» визит-орталығы - сарқырамалар - Орлиное гнездо - Часовая тауы - Приборная тауы - Медик шыңы.

Кері қайтудың екі нұсқасы бар:

• Приборная мен Часовая арқылы Горельник шатқалына қайту;

• Приборнаядан жотаның шығыс тармағымен оқу жартастарына, Тұйықсу альпинистік лагеріне, Шымбұлақ пен Медеуге түсу.

Медеу мұз айдыны - «Горельник» визит-орталығы

Мұз айдынынан Шымбұлаққа апаратын жолмен көтеріліп, Горельник шатқалындағы соқпақтың басталуына жету керек. Жолдың бір бөлігін баспалдақпен және жаяу жүргіншілерге арналған төте жолдармен өтуге болады.

Шатқалдың кіреберісінде күкіртсутекті бұлақ бар. Одан әрі соқпақ орманға кіріп, Горельник бұлағының бойымен өтеді. Бұл бөлік салыстырмалы түрде жайпақ, бірақ алда үлкен биіктік жинау күтіп тұр. Сондықтан бастапқыда тым жылдам жүрудің қажеті жоқ.

Медеуден басталатын бағыт визит-орталығынан шығатын нұсқадан ұзағырақ. Уақытты жоспарлағанда күн соңында осы бөліктен қайта өту керегін ескеріңіз.

Горельник сарқырамалары және Орлиное гнездо

Шатқалдың жоғары жағында Төменгі және Жоғарғы сарқырамалар орналасқан. Жоғарғы сарқыраманың биіктігі шамамен 20 метр. Одан кейін соқпақ орман мен ашық алаңқайлар арқылы жоғары көтеріледі.

Келесі көрнекті нүкте - Орлиное гнездо жартасы. Ол шолу алаңы ретінде пайдаланылады. Осы жерден бағыттың келесі бөлігі өтетін Горельник жотасы жақсы көрінеді.

Жол біраз уақыт Титов көлдеріне апаратын бағытпен сәйкес келеді. Орлиное гнездодан шамамен 2-2,5 км кейін жотаға бұрылатын жердің бағдары ретінде пайдаланылатын үлкен тас кездеседі.

Негізгі соқпақтан жартас массивіне қарай бұрылып, Приборнаядан оңтүстіктегі ершікке көтерілу керек. Бұл жерде соқпақ нашар көрінеді. Тұманда қажетті бағытты өткізіп алу оңай.

Часовая тауына көтерілу

Часоваяны бағытқа қосу үшін жотаға шыққан соң алдымен солтүстікке бұрылу керек. Таудың биіктігі шамамен 3249 метр. Кейбір сипаттамаларда 3200 және 3230 метр көрсеткіштері кездеседі.

Часовая - Горельник жотасындағы ең солтүстікте орналасқан айқын шың. Одан Медеу, Шымбұлақ, Горельник шатқалы және қарсы беттегі Күмбел беткейлері көрінеді.

Шыңға барғаннан кейін оңтүстікке қайту керек. Часовая мен Приборная арасында шағын жартас төбелер және орнықсыз тасты бөліктер кездеседі. Кейбір жартас мұнараларын жотаның дәл жоғарғы сызығымен өтпей, көрінетін соқпақпен айналып өткен ыңғайлы.

Приборная тауына траверс

Приборная шамамен 3330-3340 метр биіктікте орналасқан. Шыңды геодезиялық құралдардың қалдықтары мен металл құрылымдарынан тануға болады.

Таудың атауы оның жоғарғы нүктесіне орнатылған аспаптармен байланысты. Бұл соңғы көтерілу алдында демалуға ыңғайлы орын.

Часоваядан Приборнаяға дейінгі қашықтық түзу сызықпен қарағанда қысқа көрінеді. Бірақ биіктіктің өзгеруі, жартас шығыңқыларын айналып өту және қозғалмалы сусымалы тастар жолға көбірек уақыт жұмсатады.

Приборная маңында бірнеше бағыт түйіседі. Батысқа қарай Горельник шатқалына түсуге болады. Шығыс тармақ оқу жартастары мен Тұйықсу альпинистік лагеріне апарады. Медик шыңына баратын жол оңтүстікке қарай жалғасады.

Приборнаядан Медик шыңына көтерілу

Приборнаядан суайрық жотамен оңтүстікке қарай жүру керек. Шыңға дейін көлденеңінен шамамен 600-700 метр қалады, бірақ бағыт биіктік жинауды жалғастырады.

Соқпақ шөпті және сусымалы тасты бөліктермен өтеді. Кей жерлердегі тастар орнықсыз. Қатысушылар арақашықтықты сақтап, тік беткейде бірінің дәл астында бірі жүрмеуі керек.

Медик шыңының биіктігі шамамен 3492 метр. Жоғарғы нүкте желге толық ашық. Мұнда ұзақ демалу тек ауа райы тұрақты болғанда мүмкін.

Шыңнан Горельник және Кіші Алматы шатқалдары, Шымбұлақ, Тұйықсу альпинистік лагері, Титов шыңы, Титов көлдері және мұздық циркіндегі биік тау шыңдары көрінеді.

Медик шыңынан қалай түскен дұрыс?

Ең түсінікті нұсқа - көтерілген жолмен кері қайту. Альпинистік лагерь арқылы өтетін жол қызығырақ, бірақ жақсы навигацияны және Приборнаядан шығатын шығыс тармақты білуді талап етеді.

Горельник шатқалы арқылы қайту

Шыңнан Приборнаяға түсіп, кейін Часоваяға қарай жүріп, батысқа Горельник шатқалына түсу керек. Часовая маңындағы ершікті немесе шыңға жетпей орналасқан ертерек түсетін жолды пайдалануға болады.

Одан әрі бағыт Орлиное гнездо маңындағы негізгі соқпақпен қосылады. Туристер осы соқпақпен сарқырамалар мен бұлақтан өтіп, Медеу - Шымбұлақ жолына қайтады.

Бұл нұсқаны бақылау оңайырақ. Топ көтерілу кезінде негізгі айрықтарды көріп, қалған қашықтықты дәлірек бағалай алады.

Тұйықсу альпинистік лагері арқылы түсу

Медик шыңынан алдымен Приборнаяға қайту қажет. Шыңнан альпинистік лагерь үстіндегі сайларға тікелей түсу қауіпсіз туристік бағытқа жатпайды.

Приборнаядан жотаның шығыс тармағына бұрылу керек. Соқпақ «Пятисотка» деп аталатын биіктік арқылы өтіп, оқу-жаттығу жартастарының жанымен Тұйықсу альпинистік лагеріне түседі.

Соқпақтың жоғарғы бөлігі нашар көрінеді. Шөпті беткейде шағын сатылар мен көлбеулігі жоғары бөліктер кездеседі. Жаңбырдан кейін топырақ тайғақ болады.

Альпинистік лагерьден Шымбұлаққа дейін жолмен түсу керек. Одан әрі Медеуге жаяу баруға болады. Арқанжол пайдаланылса, жаяу қашықтық қысқарады, бірақ оның кестесі мен жұмысын алдын ала тексеру қажет.

Бұл нұсқа жаңадан бастаушыларға арналған қарапайым түсу жолы емес. Офлайн-карта, жеткілікті жарық уақыт және соқпақты білетін адам қажет.

Неліктен саймен тікелей түсуге болмайды?

Медик шыңының шығыс беткейлерін альпинистік лагерь маңына шығатын тік сайлар кесіп өтеді. Оларды альпинистер мен шаңғышылар қолайлы жағдайда пайдаланады, бірақ олар стандартты жаяу соқпақтарға жатпайды.

Сайларда тас құлауы, дымқыл шөп, қар және көшкін қаупі болуы мүмкін. Бағытты білмей жолды қысқартуға әрекет жасау жартас құламаларына алып келуі ықтимал.

Қауіпсіз жаяу нұсқа Приборная мен жотаның шығыс тармағы арқылы өтеді. Медиктен альпинистік лагерьге тікелей түсуді туристік бағыттың сипаттамасына қоспаған дұрыс.

Медик шыңына жорық қаншалықты күрделі?

Бұл бағыт күрделі біркүндік жорықтарға жатады. Негізгі себебі - 20 км-ден астам қашықтықта 2000 метрге дейін биіктік жинау.

Шатқалдан жотаға көтерілу тік шөпті және сусымалы тасты беткеймен өтеді. Жотаның өзінде жартас шығыңқыларын айналып, бірнеше рет биіктікті жоғалту керек.

Қарсыз әрі құрғақ жағдайда бағыт әдетте арқансыз өтеді. Бірақ қатысушы сусымалы беткеймен сенімді жүріп, нашар көрінетін соқпақтарды анықтап, тік жер бедерінде тепе-теңдігін сақтай алуы керек.

Жорық алдында ұзындығы кемінде 18-20 км, биіктік жинауы 1200-1500 метр болатын бағыттан өткен жөн. Алғашқы ұзақ тау жорығын үш шыңның траверсімен біріктірмеген дұрыс.

Биіктікке бейімделу қажет пе?

Медик шыңы 3500 метрден төмен, бірақ жотаның көп бөлігі 3000 метрден жоғары орналасқан. Кейбір қатысушыларда мұндай биіктікте бас ауруы, жүрек айну, бас айналу немесе әдеттен тыс әлсіздік пайда болуы мүмкін.

Жақсы физикалық дайындық ағзаның биіктікке қалыпты реакция беретініне кепілдік бермейді. Жорық алдында 2800-3200 метрге бірнеше дайындық жорығын жасаған пайдалы.

Белгілер күшейсе, көтерілуді жалғастыруға болмайды. Қатысушы биіктік жинауды тоқтатып, төмен түсуі керек. Қимыл үйлесімінің бұзылуы, сананың шатасуы немесе тыныштық кезіндегі ентігу шұғыл көмекті талап етеді.

Дәрілер біртіндеп бейімделуді алмастырмайды. Оларды қолдану мәселесін дәрігермен талқылау қажет.

Қай уақытта барған дұрыс?

Жаяу бағыт үшін ең қолайлы кезең - шілде, тамыз және қыркүйектің бірінші жартысы. Бұл уақытта жотаның құрғақ болу ықтималдығы жоғары.

Маусымда көлеңкелі беткейлерде қар сақталуы мүмкін. Қыркүйектің соңы мен қазанда түнгі үсік, көктайғақ және жаңа жауған қар болуы ықтимал.

Көктемде және қыста Горельник пен альпинистік лагерь үстіндегі беткейлерде көшкін қаупі болуы мүмкін. Жазғы GPS-трек қысқы бағыттың қауіпсіз екенін растамайды.

Жорықты ерте бастау керек. Медик шыңына 13:00-ге дейін жетіп, қысқа аялдамадан кейін бірден түсуді бастаған жөн.

Жолда не көруге болады?

Бағыттың алғашқы бөлігі қылқанжапырақты Горельник шатқалымен өтеді. Мұнда Төменгі және Жоғарғы сарқырамалар, тау өзені және Орлиное гнездо жартасы орналасқан.

Часоваядан Медеу мен Алматы бағытындағы солтүстік панорама ашылады. Приборная Медикке қарай өтетін жотаны жақсы көруге мүмкіндік береді.

Шыңнан Титов көлдері, Титов шыңы, Горельник шатқалы, Шымбұлақ және Тұйықсу мұздығының циркі көрінеді. Жотаның қарсы бетінде Күмбел орналасқан.

Альпинистік лагерь арқылы түскенде бағыт оқу жартастарының жанынан өтеді. Бұл жерде жартасқа өрмелеу және альпинистік техниканың негіздері бойынша жаттығулар өткізіледі.

Бағыт туралы қызықты деректер

Часовая - Горельник жотасының ең солтүстіктегі шыңы. Приборная шыңдағы геодезиялық жабдыққа байланысты аталған. Медик альпинизммен айналысқан медицина институтының студенттерінің құрметіне аталған.

Жота табиғи суайрық қызметін атқарады. Батыс беткейлердегі жауын-шашын Горельник шатқалына, ал шығыс беткейлердегі су Кіші Алматы өзенінің аңғарына ағады.

Үш шың бір-біріне жақын орналасқанымен, олардың арасындағы жолды тек қашықтықпен бағалауға болмайды. Биіктіктің өзгеруі мен жартас шығыңқылары қозғалысты айтарлықтай баяулатады.

Туристік дереккөздерде Медик шыңының биіктігі әртүрлі көрсетіледі. Қазіргі шың үшін 3480-3492 метр аралығындағы белгілер жиі қолданылады. 3485 метрді негізгі бағдар ретінде алуға болады.

Өзіңізбен бірге не алу керек?

Топырақта, шөпте және сусымалы беткейде жақсы ұстайтын аяқ киім қажет. Треккинг таяқтары көтерілуге көмектесіп, түсу кезінде тізеге түсетін күшті азайтады.

Рюкзакта желден қорғайтын күрте, жаңбырлық, жылы қабат, қолғап және жылы бас киім болуы керек. Ашық жотадағы температура мен жел Медеудегі жағдайдан өзгеше болады.

Маңдай шамы, дәрі қобдишасы, құтқару көрпесі, офлайн-карта және қуатталған пауэрбанк міндетті. Қозғалмалы тастар бар бөліктерде каска пайдалы болады.

Жотаға шыққаннан кейін сенімді су көздері жоқ. Негізгі су қорын алдын ала алу қажет. Бұлақ суын тазарту керек.

Қорытынды

Алматыдағы Медик шыңына Часовая және Приборная арқылы өтетін бағыт - ұзындығы 20-24 км, биіктік жинауы 2000 метрге дейін жететін күрделі жорық. Алғаш рет өткенде Горельник арқылы қайтқан қауіпсіздеу. Альпинистік лагерьге түсетін нұсқаны GPS-трек, тәжірибе және жеткілікті уақыт болғанда ғана таңдаған дұрыс.

Пайдаланылған дереккөздер

Приборная, Медик және Мынжылқы шыңдарының сипаттамасы - x-travels.ru, «Приборная - Медик - Мынжылкы»